(MÖ 287 - MÖ 212). Sicilya-Sirakuza da yaşamış. Ünlü bir astronom olan Hetophoras'ın oğlu olarak dünyaya gelmiş, Matematikçi, mühendis, astronom, fizikçi ve filozof olan Arşimet, Romalı general Claudius Marcellus Sirakuza’yı almaya kalktığında, Romalıların ummadıkları mekanik düzeneklerle Roma gemilerine verdiği hasar, palangalarla yukarı çıkartılan çok ağır taşlar ve Arşimet'in tasarladığı mancınıklarla çok uzaklara atılmalarıyla yaptığı savunma; hala değişik üniversitelerin deneysel tarih çalışmaları kapsamında başaramadıkları ve efsane olarak nitelendirilmeye çalışılan aynalarla güneş ışıklarını kullanarak roma gemilerini yakma gibi yöntemlerle Romalılara kök söktürmüştür.
Birleşik makaralar, sonsuz vidalar, hidrostatik vidalar, statik ve özellikle hidrostatik alanındaki buluşları ve katkıları, Pi sayısını o çağda daha kesin belirlemesi, kürenin hacim ve yüzeyini hesaplamaları, konik cisimlerin hacim ve yüzey hesaplamaları ile ilgili çalışmaları onun diferansiyel ve integralin geliştirilmesinde de öncülük yapmıştır ve bunların temellerini atmıştır.
Sirakuza kralı Hieronun danışmanı dır. Hieron tapınağa konmak üzere som altından bir taç siparişi verir. Taç yapılır gelir ama kralın içine bir kurt düşer:
" Ya sarraf altının bir kısmını çalmış, yerine bakır veya gümüş karıştırarak aynı gramajı tutturmuşsa! "
Arşimet’i çağırıp sorunu açtığında:
- Arşimet: " Kolay kralım, düşündüğün şeye bak. Tacı eritir ve küp halinde bir külçe haline getiririz. Altının özkütlesi belli. Hacminden, taç som altından mı, katkı var mı hesaplayıp söyleyebilirim " der.
- Hieron: " Arşimet, sen benimle dalga mı geçiyorsun. Tacı erittikten sonra bunu ben de hesaplar söylerim. Ya taç gerçekten som altındansa... Bunu yaptırmak için sarrafa hem iyi para verdim, hem de yeni bir siparişle kaybedecek vaktim yok.Seni buraya bunu söylemen için çağırmadım. Hesaplarını taca zarar vermeden yap "
- Arşimet: " Hmmmm. Haklısınız majesteleri. Tacı eritmeden hacmini hesaplamanın bir yolunu bulmalıyım. Bana müsaade! " der ve ayrılır.
Sorun, taca zarar vermeden hacmini hesaplamaya kalmıştır.
Düşün düşün... Arşimet'in bilinçaltı çözüm için kuluçkaya yatmıştır. Bunalan Arşimet antik Yunan’ın meşhur hamamlarına gidip gevşemek ve düşünmeye orada devam etmek ister. Hamamda köleler havuzu silme doldurmuştur. Arşimet havuza girerken taşan suyu bilinçaltı farkeder ve beyin farklı raylarda düşünmeyi sürdürmeye başlar. Havuzda iyice gevşeyen Arşimet' in zihni hala tacın hacmini nasıl hesaplayacağını düşünmekle meşguldür. Elindeki tasla oynarken jeton birden düşer.
-" Heureka " " Evreka, evraka " ( Buldum, buldum) diye çırılçıplak hamamdan fırlar.
Arşimet’in bulduğu fizik yasası aslında bir yan üründü ve asıl sevinci krala müjdeyi verebilmekti. O aslında tacın hacmini taca zarar vermeden hesaplayabilmenin bir yolunu bulmuştu ve krala müjde vermeye koşuyordu…
" Suda erimeyen, çözünmeyen bir madde suya sokulduğunda hacmi kadar su taşırır " kuralını bularak. sorunu çözmüştü.
- " Kralım çözümü buldum "
- " Nasıl? "
- " Tacın ağırlığı kadar bir altın külçesini, sonrada tacın kendisini silme su dolu bir kaba sokacağız. İkisinin de taşırdığı su miktarı aynı ise sorun yok. Ama taç daha çok su taşırırsa sarraf içine bir şeyler karıştırmış demektir "
- " Bravo arşimet. Bu dediğini hemen yapalım " der ve uyanık sarraf cezalandırılır.
Taşan sıvının hacmi, sıvının yoğunluğu ve yerçekimi ivmesinin çarpımı, sıvının kaldırma gücünü veriyordu.
Bu hikaye aynı anda sorunları tanımlama ve problem çözüm stratejileri için de güzel bir örnektir.
Kağıdın zor bulunduğu dönemde bir gün Arşimet nemli ince kum üzerinde geometri çalışmaları yapıyor, problem çözüyordu. Onca hengamenin içinde kumların üstüne çemberler çizmiş, bir probleme odaklanmıştı.
Marcellus, Sirakuza' ya girdiğinde askerlerine:
- "Bana derhal Arşimet’i getirin" diye emreder.
- " Hey Arşimet. Derhal bizimle geliyorsun. Marcellus seni istiyor " der iki asker.
- " Bir dakika birader, Şu problemi çözeyim hemen geliyorum "
- " Sen bizimle dalga mı geçiyorsun? " der askerlerden biri ve ayaklarıyla kumların üzerindeki çemberleri silmeye başlar.
- " Noli turbare circulos meos " (latince) " Dokunmayın çemberlerime " diye bağırarak askerin çizmelerine sarılır Arşimet.
Ama Arşimet'ten iyice canları da yanmış olan Romalı asker kılıcını (Gladio) Arşimet’e saplar ve "Bana sağlam bir dayanak noktası verin, dünyayı yerinden oynatayım " diyen çok değerli bir bilim adamının yaşamı bir romalı askerin magandalığı ile işte böyle son bulur.
Yurtsever bilim insanlarının, dürüst ve aydın insanlarının,görevlerini tarafsız ve cesurca yerine getirmeye çalışanların başına herhangibir oyunla katledilebilme yahut susturulabilme olasılığının olmadığı bir TÜRKİYE CUMHURİYETİ istiyorum
KAYNAK :facebook Bahtiyar KÜRKLÜ
